Dzień układowy w PZU – co zmienia dla firmy i wierzycieli

Dzień układowy w PZU (postępowaniu o zatwierdzenie układu) wyznacza granicę „starych” długów i wpływa na odsetki, spis wierzytelności, głosowanie oraz ochronę przed egzekucją. Praktyczne wyjaśnienie, tabela, przykład i FAQ.

Dzień układowy to jeden z tych elementów PZU, które na papierze wyglądają jak formalność, a w praktyce potrafią przesądzić o tym, czy układ jest do przegłosowania i do wykonania. To „data graniczna”, od której liczy się, jakie wierzytelności wchodzą do układu, jakie odsetki będą nim objęte oraz kto finalnie głosuje nad propozycjami.

W skrócie: dzień układowy to moment, w którym zamrażasz obraz zadłużenia na potrzeby układu. Dla firmy oznacza to lepszą kontrolę nad planem spłat i nad komunikacją z wierzycielami. Dla wierzycieli – jasną odpowiedź, czy ich roszczenie jest „układowe”, jak będzie traktowane w głosowaniu oraz jak policzono kwotę.

Uwaga: materiał ma charakter ogólny i informacyjny – nie stanowi porady prawnej. Skutki dnia układowego zależą od dokumentów, struktury zadłużenia, zabezpieczeń oraz treści propozycji układowych.

Dzień układowy w PZU – co to jest i po co w ogóle go ustalać

Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU) jest trybem, w którym dłużnik – przy wsparciu nadzorcy układu – przygotowuje propozycje i zbiera głosy wierzycieli, a sąd wchodzi do sprawy na końcu, zatwierdzając (albo odmawiając zatwierdzenia) układ. Żeby jednak głosowanie i dokumenty miały sens, prawo potrzebuje wspólnego „punktu odniesienia”. Tym punktem jest właśnie dzień układowy.

Najprościej: dzień układowy to data, według której ustalasz, jakie wierzytelności są objęte układem (czyli „stare”) i jak je liczysz. Wszystko, co powstaje po dniu układowym, jest co do zasady zobowiązaniem bieżącym – i w realnym biznesie to właśnie na płaceniu zobowiązań bieżących najczęściej „wykłada się” źle zaprojektowany układ.

Jeśli chcesz zobaczyć, gdzie PZU jest „na mapie” restrukturyzacji i czym różni się od PPU/PU/sanacji, pomocny jest przegląd: rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych (PZU/PPU/PU/Sanacja).

Dzień układowy a obwieszczenie: w PZU dzień układowy jest elementem procesu, ale ochrona „przed światem” (np. wstrzymanie/suspens egzekucji w określonym zakresie) wiąże się z obwieszczeniem w KRZ. W praktyce te dwa pojęcia bywają mylone, a to prowadzi do błędnych oczekiwań co do tego, „od kiedy” działa parasol ochronny.

Co obejmuje układ licząc od dnia układowego (i dlaczego odsetki są tu kluczowe)

W PZU ustawodawca wskazuje, że przez wierzytelności układowe rozumie się – w uproszczeniu – roszczenia osobiste powstałe przed dniem układowym, a także pewne elementy „doliczane” w toku postępowania. Praktycznie najczęściej dyskusja sprowadza się do tego:

czy dana pozycja weszła do układu jako „stary dług”,
czy jest już zobowiązaniem bieżącym,
oraz jak policzono odsetki.

Podstawa prawna (skrót): zasady dotyczące dnia układowego, wierzytelności układowych, spisu wierzytelności oraz skutków obwieszczenia wynikają z Prawa restrukturyzacyjnego. W praktyce to nie „numer przepisu” jest najważniejszy, tylko konsekwencja: gdzie przebiega granica między długiem układowym a bieżącym i jak to wpływa na spłatę, głosowanie i ochronę.

Dlaczego dzień układowy jest krytyczny właśnie w PZU (czas, zaufanie, „jakość danych”)

W innych trybach restrukturyzacji „punkt graniczny” jest dla wielu firm intuicyjny, bo wyznacza go otwarcie postępowania przez sąd. W PZU sytuacja jest bardziej „operacyjna”: to dłużnik wraz z nadzorcą układu musi ustawić proces tak, aby w krótkim czasie (i często przy trwającym napięciu płynności) przygotować dokumenty, zebrać głosy i doprowadzić do zatwierdzenia układu.

Dlatego dzień układowy działa jak dźwignia w trzech miejscach naraz:

czas: im dłużej trwa dojście do układu, tym większy koszt odsetek i „zużycia” płynności na bieżące pożary;
zaufanie wierzycieli: wierzyciele szybciej akceptują propozycje, jeśli rozumieją, skąd biorą się kwoty na spisie (saldo, odsetki, rozliczenia);
ryzyko błędu: im większy chaos w danych, tym większe ryzyko, że głosowanie „utknie” na sporach o saldo, kompensatach i źle policzonych odsetkach.

Co pokazują badania o płynności w B2B: w raportach dotyczących praktyk płatniczych w obrocie gospodarczym (m.in. cykliczne analizy NBP dotyczące kondycji przedsiębiorstw oraz raporty branżowe o zatorach płatniczych i opóźnieniach w płatnościach) powtarza się ten sam wniosek: nawet rentowna firma może wejść w kryzys, jeśli cykl należności zaczyna „pęcznieć”, a koszty stałe i daniny mają sztywne terminy. W PZU dzień układowy i tempo działań decydują, czy układ będzie odpowiedzią na problem płynności, czy tylko jego odsunięciem.

Element	Jak to działa przy dniu układowym	Co to zmienia w praktyce
Wierzytelność główna (powstała przed dniem układowym)	Co do zasady staje się wierzytelnością układową – wchodzi do spisu i jest objęta propozycjami.	Wierzyciel głosuje i otrzymuje harmonogram spłat (raty/karencja/odroczenie, czasem redukcja).
Odsetki	W restrukturyzacji odsetki nie są „detalem”. To realny koszt czasu: im później porządkujesz sprawę, tym większa kwota trafia do układu.	W propozycjach układowych często rozdziela się „kapitał” i „koszt czasu” (odsetki), bo inaczej rata bywa nierealna dla firmy.
Wierzytelności warunkowe	Jeżeli warunek spełni się w trakcie wykonywania układu, roszczenie może wejść w reżim układowy.	Wymaga ostrożnej analizy: potrafi zmienić sumę wierzytelności do spłaty już po przegłosowaniu układu.
Zobowiązania bieżące (powstałe po dniu układowym)	Zasadniczo nie są objęte układem. Firma musi je regulować w toku procesu.	To „test prawdy”: jeśli firma nie płaci bieżących kosztów i danin, układ staje się formalnie i ekonomicznie kruchy.

Wskazówka z praktyki: jeżeli w zadłużeniu dominują odsetki i koszty „narosłe przez czas”, dzień układowy i tempo działań mają równie duże znaczenie, co same propozycje układowe. Z punktu widzenia wierzycieli liczy się przewidywalność; z punktu widzenia firmy – wykonalność.

Oś czasu w PZU: gdzie w tym wszystkim „leży” dzień układowy

W PZU warto myśleć o procesie jak o sekwencji kroków. Dzień układowy jest jednym z nich – ale nie jedynym, który ma skutki prawne i operacyjne.

Krok	Co się dzieje	Co to zmienia dla firmy i wierzycieli
1) Porządkowanie danych	Lista wierzycieli, kwoty, spory, zabezpieczenia, egzekucje; wstępny cash flow.	Bez tego nie da się ustalić dnia układowego „mądrze” ani przygotować spisu wierzytelności.
2) Ustalenie dnia układowego	Ustalasz punkt graniczny dla wierzytelności objętych układem.	Powstaje wspólny „język liczb” dla rozmów i głosowania.
3) Obwieszczenie w KRZ	Uruchamia skutki przewidziane dla PZU na czas określony w ustawie.	Wierzyciele zyskują formalną informację o trybie, a firma – ochronę w zakresie i na zasadach przewidzianych przepisami.
4) Głosowanie nad układem	Zbieranie głosów, negocjacje z kluczowymi wierzycielami, korekty propozycji.	To etap, w którym błędy w spisie lub w doborze dnia układowego wychodzą na jaw najszybciej.
5) Wniosek do sądu i zatwierdzenie	Sąd bada przesłanki zatwierdzenia układu; po zatwierdzeniu startuje faza wykonania.	Dla wierzycieli liczy się pewność reżimu prawnego; dla firmy – przejście z „negocjacji” do „realizacji harmonogramu”.

Co dzień układowy zmienia dla firmy: trzy obszary, które realnie decydują o powodzeniu

1) Porządek w długu: „stare” kontra „bieżące”

Największą wartością dnia układowego jest wyraźne rozdzielenie zobowiązań. Długi objęte układem możesz restrukturyzować (raty, karencja, odroczenie). Zobowiązania bieżące musisz płacić na czas, bo bez bieżącej płynności nie ma mowy o wykonaniu układu.

W praktyce dobrze działa proste ćwiczenie: sprawdź, czy firma jest w stanie płacić jednocześnie (1) koszty krytyczne działalności, (2) zobowiązania bieżące po dniu układowym oraz (3) ratę wynikającą z propozycji układowych. Jeżeli nie – propozycje nie są „twarde” i będą wymagały korekty.

Najczęstszy błąd zarządczy: firma zaczyna spłacać „stary dług” z układu, a równolegle generuje nowy dług bieżący (np. w ZUS/US, u dostawców, w czynszu). Z perspektywy wierzyciela wygląda to jak dowód, że propozycje były nierealne. Z perspektywy firmy – jak wpadnięcie w drugą falę kryzysu.

2) Strategia negocjacji: dzień układowy jako „moment zamknięcia dyskusji o przeszłości”

Wierzyciele w negocjacjach zwykle zadają dwa pytania: ile dokładnie wynosi roszczenie i dlaczego mam zgodzić się na przesunięcie spłaty. Dzień układowy porządkuje pierwsze pytanie: daje wspólną datę, według której liczysz saldo (w tym odsetki według przyjętej metodologii), a to ogranicza chaos „różnych kwot” w pismach i wewnętrznych zestawieniach.

W praktyce eksperckiej rozmowa z wierzycielami działa najlepiej, gdy wraz ze spisem dostają oni nie tylko „kwotę”, ale też krótki opis metodologii:

z jakiego dokumentu wynika kapitał (faktury, umowa, nakaz, BTE/tytuł, porozumienie),
jak liczono odsetki (od kiedy, na jakiej podstawie i do jakiej daty),
czy były wpłaty częściowe i jak je zaliczono (najpierw koszty/odsetki czy kapitał),
czy uwzględniono kompensaty/potrącenia z rozliczeń handlowych.

3) Projekt propozycji układowych: odsetki i harmonogram jako narzędzie stabilizacji

W dobrze przygotowanym PZU propozycje układowe nie są listą życzeń. To plan spłaty, który ma przejść dwa testy: test wiarygodności u wierzycieli i test wykonalności w cash flow. Dzień układowy wpływa na oba: determinuje, jak duża jest baza „starego długu”, a przez to – jak duża musi być rata.

Reguła praktyczna: im większy udział odsetek i kosztów „narosłych przez czas”, tym bardziej opłaca się projektować harmonogram tak, żeby pierwsze miesiące dawały firmie stabilizację (np. karencja, raty schodkowe), zamiast natychmiastowej, wysokiej raty, która zjada płynność i generuje nowe zaległości.

Co dzień układowy zmienia dla wierzycieli: spis, głosowanie i „jakość danych”

Dla wierzycieli dzień układowy ma znaczenie głównie w trzech aspektach: czy roszczenie jest układowe, jak je policzono oraz jaką ma wagę w głosowaniu. Jeśli spis wierzytelności jest przygotowany niechlujnie, a dzień układowy dobrany przypadkowo, to w praktyce pojawiają się typowe problemy:

rozbieżności w kwotach między księgami, wezwaniami do zapłaty i tytułami wykonawczymi,
spory o to, czy i jak liczono odsetki,
niejasność co do potrąceń i kompensat w rozliczeniach handlowych,
różne traktowanie podobnych wierzycieli (co obniża „akceptowalność” układu).

Przykład z praktyki (typowy „spór o saldo”): dostawca pokazuje saldo 312 000 zł, a księgi dłużnika 278 000 zł. Różnica nie wynika z „złej woli”, tylko z tego, że jedna strona zalicza wpłaty najpierw na najstarsze faktury, a druga na bieżące, do tego dochodzi kompensata rabatów i korekty. Dzień układowy niczego nie „załatwia” sam – ale wymusza uporządkowanie metodologii, żeby układ nie utknął na rozbieżnościach.

Wierzyciel, który chce podejść do PZU profesjonalnie, powinien przede wszystkim dopilnować, aby:

zweryfikować saldo na dzień układowy (kwota główna + sposób liczenia odsetek),
sprawdzić, czy wierzytelność nie jest zabezpieczona w sposób wpływający na propozycje (np. zastaw, hipoteka, przewłaszczenie),
ocenić wykonalność propozycji (czy harmonogram ma źródło finansowania, czy jest tylko „przesunięciem problemu”).

Perspektywa wierzyciela: dobry układ nie musi oznaczać natychmiastowej spłaty w 100%. Zwykle lepszy jest plan, który firma realnie wykona, niż „twarde” warunki, po których postępowanie kończy się upadłością i niskim zaspokojeniem.

Przykład liczbowy: jak dzień układowy wpływa na odsetki i konstrukcję propozycji

Załóżmy, że firma handlowa ma wobec dostawcy zaległość 240 000 zł (kapitał), a do tego narosłe odsetki i koszty w wysokości 18 000 zł. Część zadłużenia powstała w wyniku opóźnień płatniczych po dużej, sezonowej dostawie, a firma nadal sprzedaje i generuje marżę, ale ma rozjechany cykl należności.

Jeżeli dzień układowy ustalasz „na szybko” i pozwalasz, żeby proces się przeciągał, rośnie element odsetkowy, a w układzie ląduje większa kwota. W efekcie rata musi być wyższa, co pogarsza płynność i zwiększa ryzyko niewykonania układu.

Parametr	Wariant A (dobre tempo)	Wariant B (proces się „ślizga”)
Kapitał	240 000 zł	240 000 zł
Odsetki i koszty do dnia układowego	18 000 zł	18 000 zł
Dodatkowe narastanie kosztu czasu	ograniczone (krótki okres dojścia do układu)	wysokie (dłuższy okres napięcia i naliczania)
Efekt na propozycje	łatwiej zaprojektować ratę „bez dławiącej płynności”	rata rośnie albo musi rosnąć okres spłaty (a to obniża akceptowalność)

W praktyce ekspertów często projektuje się propozycje tak, aby wierzyciel dostał przewidywalny harmonogram, a firma miała czas na odbudowę płynności, np.:

3 miesiące karencji (bez spłaty rat),
następnie 33 raty miesięczne,
rata „schodkowa” (niższa w pierwszych 6–9 miesiącach, wyższa po ustabilizowaniu cash flow).

Taki układ jest zazwyczaj bardziej wiarygodny niż „wysoka rata od jutra”, bo uwzględnia realia: bieżące koszty, bieżące dostawy, podatki i składki oraz ryzyko opóźnień w płatnościach od odbiorców.

Dzień układowy a wierzyciele zabezpieczeni (bank, leasing, hipoteka) – gdzie firmy najczęściej się potykają

W wielu PZU „kręgosłupem” zadłużenia nie są dostawcy, tylko finansowanie: bank, leasing, faktor, pożyczka zabezpieczona. Wtedy dzień układowy jest ważny nie tylko dla salda, ale też dla tego, jak opisać zabezpieczenia i ich wartość oraz jak zaprojektować propozycje, żeby wierzyciel zabezpieczony w ogóle rozważył głos „za”.

W praktyce widzę dwa powtarzalne scenariusze:

zabezpieczenie „przykrywa” całość długu (np. hipoteka na nieruchomości o wartości wyższej niż saldo) – wierzyciel ma niską motywację do ustępstw, bo i tak jest w silnej pozycji;
zabezpieczenie jest „dziurawe” (np. wartość przedmiotu zabezpieczenia spadła, a saldo rośnie) – wtedy propozycje muszą pokazać, że firma utrzyma przedmiot i będzie spłacać, bo w przeciwnym razie wierzyciel pcha sprawę w stronę egzekucji.

Przykład (leasing): firma ma raty leasingowe, które po dniu układowym stają się zobowiązaniem bieżącym. Jeśli propozycje układowe są „na styk” i nie zostawiają miejsca na terminowe raty bieżące, ryzyko jest proste: utrata przedmiotu leasingu, spadek przychodu i efekt domina na pozostałych wierzycieli.

Checklista „ekspercka”: co przygotować przed ustaleniem dnia układowego (żeby spis się bronił)

Poniżej masz praktyczną checklistę dokumentów i danych, które w realnych sprawach najczęściej decydują o jakości spisu wierzytelności na dzień układowy. To nie jest „papierologia” – to odpowiedź na typowe pytania wierzycieli i na typowe zarzuty w procesie.

Obszar	Co zbieram / weryfikuję	Dlaczego to ma znaczenie w PZU
Saldo i podstawa długu	umowy, faktury, noty, ugody, tytuły, potwierdzenia sald, historia wpłat	pozwala policzyć kwoty na dzień układowy i „zrobić spis”, który wierzyciel rozumie
Odsetki i koszty	metodologia naliczania, okresy, zaliczenia wpłat, koszty windykacji/egzekucji	odsetki są kosztami czasu – błędy w naliczeniu tworzą spór, który blokuje głosowanie
Spory i kompensaty	reklamacje, potrącenia, noty korygujące, spory o kary umowne, korespondencja	to najczęstsze źródło różnic w saldzie; bez tego układ wygląda jak „liczby znikąd”
Zabezpieczenia	hipoteki, zastawy, przewłaszczenia, poręczenia, cesje, weksle + opis przedmiotu	wierzyciel zabezpieczony ocenia propozycje inaczej niż niezabezpieczony
Płynność	cash flow na 8–13 tygodni, sezonowość, krytyczne koszty, plan działań operacyjnych	układ musi być wykonalny równolegle z płatnością zobowiązań bieżących po dniu układowym

Jak dobrać dzień układowy w PZU – kompromis między ochroną a wykonalnością

W praktyce nie ma jednego „idealnego” dnia układowego. Jest natomiast zły dzień układowy – taki, który tworzy układ niewykonalny albo konfliktogenny. Najczęściej rozważasz dwie skrajności: dzień układowy bliżej „teraz” albo dzień układowy przesunięty wstecz. Każde podejście ma konsekwencje.

Wariant	Potencjalne plusy	Typowe ryzyka
Dzień układowy „blisko teraz”	Pełniejszy obraz zadłużenia; mniej „niespodzianek” i dopisywania pozycji; łatwiej bronić spisu przed zarzutami.	Większa suma wierzytelności w układzie może podnieść ratę; bez stabilizacji cash flow układ staje się droższy w wykonaniu.
Dzień układowy przesunięty wstecz	Niższa baza „starego długu” w układzie (pozornie łatwiej dopiąć ratę); czasem łatwiej uzyskać zgodę części wierzycieli.	Więcej zobowiązań może stać się bieżącymi (po dniu układowym), które firma musi regulować od razu; jeśli bieżące płatności „pękną”, cały proces traci sens.

Najlepsze pytanie kontrolne: „czy po ustaleniu dnia układowego firma będzie w stanie płacić bieżące zobowiązania bez generowania nowych zaległości?”. Jeśli odpowiedź brzmi „nie” – dzień układowy (albo cała strategia PZU) wymaga korekty.

Najczęstsze błędy przy dniu układowym (i jak ich uniknąć)

Mylenie dnia układowego z momentem ochrony: oczekiwanie, że „od dnia układowego” komornik przestaje działać. W PZU w praktyce kluczowe znaczenie ma obwieszczenie w KRZ i warunki ustawowe.
Niepełna lista zobowiązań: pominięcie części wierzycieli, kosztów albo roszczeń warunkowych, co później niszczy zaufanie i komplikuje głosowanie.
Ignorowanie odsetek jako kosztu czasu: przeciąganie procesu bez planu stabilizacji płynności, co zwiększa kwotę do restrukturyzacji i podnosi ratę.
Zbyt optymistyczny harmonogram: rata oparta o przychód, a nie o nadwyżkę w cash flow po kosztach krytycznych i zobowiązaniach bieżących.
Brak scenariusza „gorszego miesiąca”: propozycje bez bufora na opóźnienia płatnicze, sezonowość, reklamacje i wahania marży.

W praktyce bardzo często w tle dnia układowego pojawia się też temat zobowiązań publicznoprawnych (w tym ZUS) i tego, jak rozdzielić „stare” zaległości od składek bieżących. Jeśli to Twój realny problem, pomocny jest materiał: zaległości w ZUS w restrukturyzacji – raty i odsetki.

FAQ – najczęstsze pytania o dzień układowy w PZU

Czy dzień układowy to to samo co dzień obwieszczenia w KRZ?

Nie. Dzień układowy jest datą graniczną dla ustalenia wierzytelności objętych układem. Obwieszczenie w KRZ jest czynnością, z którą wiążą się skutki proceduralne i ochronne przewidziane dla PZU. W praktyce te daty mogą być różne i nie należy ich utożsamiać.

Co z fakturami wystawionymi przed dniem układowym, ale płatnymi po nim?

Kluczowe jest, kiedy powstała wierzytelność (roszczenie), a nie tylko termin płatności na fakturze. W realnych sprawach rozstrzygające są dokumenty i charakter świadczenia. Dlatego na etapie spisu wierzytelności warto dopilnować prawidłowej kwalifikacji takich pozycji.

Czy odsetki po dniu układowym nadal rosną?

Odsetki są w restrukturyzacji „kosztem czasu”. Dlatego tak ważne jest tempo działań i realistyczny plan. W propozycjach układowych często świadomie porządkuje się temat odsetek (np. rozdzielając je od należności głównej), żeby harmonogram był wykonalny dla firmy i zrozumiały dla wierzyciela.

Czy wierzyciel może zakwestionować kwotę w spisie, jeśli nie zgadza się z rozliczeniem na dzień układowy?

Tak – i w praktyce to jedna z częstszych sytuacji. Najczęściej spór dotyczy odsetek, kompensat, częściowych spłat lub tego, czy roszczenie jest bezsporne. Dlatego dłużnik powinien dbać o „jakość danych” już na starcie, a wierzyciel – o weryfikację salda na dzień układowy.

Jakie są „czerwone flagi”, że dzień układowy dobrano źle?

Najczęściej: (1) firma nie jest w stanie płacić zobowiązań bieżących po dniu układowym, (2) spis wierzytelności ma liczne rozbieżności kwotowe, (3) propozycje układowe nie wynikają z cash flow, a z życzeniowych założeń przychodów, (4) brak bufora na sezonowość i opóźnienia płatnicze.

Czy da się „przesunąć” dzień układowy w trakcie?

Zmiana parametrów procesu w toku jest zawsze ryzykowna, bo wpływa na spis wierzytelności, kwoty i bazę głosowania. Jeżeli pojawiają się nowe informacje (np. istotny spór, duży wierzyciel, błędne saldo), częściej koryguje się spis i propozycje oraz prowadzi dodatkowe uzgodnienia, niż „ucieka” w zmianę samej daty bez uporządkowania danych.

Jak firma powinna przygotować się do wyboru dnia układowego?

Przede wszystkim: przygotować pełną listę zobowiązań (z odsetkami i zabezpieczeniami), spisać egzekucje i spory, oraz policzyć realny cash flow na najbliższe 8–13 tygodni. Dopiero wtedy widać, jaki dzień układowy ma sens w kontekście wykonalności układu.

Jeżeli Twoim celem jest sprawne przeprowadzenie PZU, traktuj dzień układowy jak decyzję strategiczną: to nie „data w formularzu”, tylko fundament, na którym opiera się spis, głosowanie i realność wykonania propozycji.